Në debatin e mbajtur sot në Hotel Grand të organizuar nga Organizata ÇOHU! “Privatizimi, kompanitë publike, Kosova e Re (C): si ta mbrojmë pronën publike?” u diskutua mbi planet e qeverisë së Kosovës për të privatizuar dy kompanitë më të rëndësishme publike PTK dhe KEK-u dhe për planet për ndërtimin e termocentralit “Kosova e Re (C)”. Në debat ishin të ftuar ekspertë të energjisë, ekspertë të telekomunikacionit si dhe ekspertë të ekonomisë për të debatuar sesi mund të mbrohen më së miri interesat e qytetarëve të Kosovës.

Avni Kurshumliu, ekspert i energjisë dhe menaxher në KEK, theksoi se qëllimi i kompanive të huaja që kanë menaxhuar KEK-un për këto vitet e pasluftës ka qenë gjunjëzimi i kësaj kompanie publike në mënyrë që ndërtimi i një termocentrali prej 2100 MW me pronësi tërësisht të huaj të bëhet imperativ. Ai argumentoi se interesi i Kosovës është të mbrohet miniera e Sibovcit që ka një vlerë mbi 8 miliardë euro. Kosova sipas tij duhet të ndërtojë termocentralin Kosova B3 me kapacitet 600 MW, që mund të pasohet me termocentralet tjera B4 dhe B5. Kurshumliu theksoi se infrastruktura është e gatshme për ndërtimin e këtij termocentrali vetëm duhet filluar ndërtimin e tij.

Profesori i UP, Naim Hoxha, tha se ndërtimi i termocentralit “Kosova e Re (C)” prej 2100 MW do t’i sjell Kosovës fitim prej vetëm 1% në vit. Në këtë mënyrë, sipas Hoxhës, populli i Kosovës jo vetëm që s’fiton asgjë por ekziston edhe rreziku i vënies së monopolit të kompanive të huaja mbi politikën kosovare. 

Luan Shllaku, ekspert i energjisë dhe ambientit, vlerësoi se interesi kombëtar duhet të jetë vlera e parë që duhet të mbrohet në projektin “Kosova e Re (C)”. Grupi dominant vendim-marrës në këtë projekt, sipas Shllakut, janë disa ambasada të huaja dhe institucionet ndërkombtare si Banka Botërore. Qeveria e Kosovës nuk as plan e as ide sesi ta mbrojë interesin kombëtar në këtë projekt. Sipas tij çështja më e rëndësishme tash për tash është mosnënshkrimi i projektit 2100 MW sepse kjo do të jetë e pakthyeshme për dyzet vitet e ardhshme.

Deputeti i Kuvendit të Kosovës, Driton Tali, tha se ne duhet të flasim me emra kur vie puna te mbrojtja e interesit kombëtar dhe në këtë drejtim ai tha se qeveria e Kosovës ndikohet nga interesa të huaja dhe këshilltarë ndërkombtarë duke përmendur në këtë kontekst këshilltarin e kryeministrit Thaçi Ari Rabfogel. Tali tha se menaxherë të AKM-së sot janë menaxherë në Llamkos dhe Ferronikel, duke dëshmuar kështu lidhjen mes këshilltarëve ndërkombtarë dhe interesave të tyre ekonomike.

Ismet Hamiti, inxhinier i telekomunikacionit me përvojë ndërkombtare dyzet vjeçare në misione të ndryshme të OKB-së nëpër botë, tha se këtu ka plan për ta shkatërruar Postën dhe Telekomunikacionin e Kosovës. Sipas tij qeveria tashmë e din blerësin e PTK-së. Hamiti theksoi se është e pakuptimtë për të se pse duhet që kompania më fitim-prurëse në vend të nxirret në shitje. Ai tha se Vala si pronë e Kosovës duhet të mbrohet me çdo kusht.

Pjesëmarrësit në debat u pajtuan që Kosova ka ekspertë të mjaftueshëm për të menaxhuar kompanitë publike në mënyrë të suksesshme dhe se ekziston vullneti në shoqëri për të mbrojtur pronën e Kosovës. Poashtu u tha se Kosova mund të sigurojë mjete të mjaftueshme për të krijuar kapacitetet e saja energjetike nga mjetet e privatizimit, të trustit pensional, të suficitit buxhetor, të suficitit të PTK-së apo përmes kredive ndërkombtare.

Si problemi kryesor për mbrojtjen e pronës së Kosovës u identifikua qeveria e Kosovës e cila është e ndikuar nga kompani të huaja dhe se nën këtë ndikim ajo po i tradhton interesat e qytetarëve të Kosovës duke i degraduar qëllimisht kompanitë publike deri në atë masë sa ato të shiten me çmime qesharake. Në këtë kontekst projektimi në KASH që qeveria e Kosovës i ka bërë vlerës së PTK-së dhe KEK-ut prej vetëm 550 milionë eurosh u cilësua si shumë i dëmshëm dhe qëllimkeq.

Organizatat dhe pjesëmarrësit në debat u pajtuan që të takohen rregullisht për të parë mundësitë e mbrojtjes së pronës publike dhe interesave të Kosovës në projektin “Kosova e Re (C)”.

Sinqerisht,
Organizata ÇOHU!
20 qershor, 2009